Wyspy Columbretes (po walencku Illes Columbretes) to grupa wysp pochodzenia wulkanicznego pośrodku Morza Śródziemnego, naprzeciw wybrzeża Castellón. Nikt tu nie mieszka: na największej wyspie żyją tylko strażnicy rezerwatu, a czasem badacze. Z Alcossebre dopływa się statkiem, na całodniowej wycieczce, i jest to jedna z najbardziej wyjątkowych atrakcji wybrzeża.
Czym są Wyspy Columbretes
To archipelag o powierzchni 19 hektarów lądu, z czego 14 przypada na Illa Grossa, największą i jedyną dostępną dla zwiedzających wyspę. Otacza go rozległy rezerwat morski o powierzchni ponad 5 000 hektarów. Od 1955 roku należą do gminy Castelló de la Plana; nie należą do Alcalà de Xivert, choć wycieczka rusza z Alcossebre.

Formy ochrony
Terminologia jest ważna, bo nazwy się mieszają:
| Forma | Czym jest | Dane |
|---|---|---|
| Rezerwat Przyrody | Chroni część lądową | Przekwalifikowany w 1994 ustawą 11/1994 o chronionych obszarach przyrodniczych Wspólnoty Walenckiej; plan zarządzania zatwierdzono dekretem 107/94 |
| Park Przyrodniczy (historyczny) | Wcześniejsza forma ochrony części lądowej | Ustanowiony w 1988 (dekret 15/1988). Generalitat zachowuje „park przyrodniczy” w nazwie swojej strony popularyzatorskiej |
| Rezerwat Morski o Znaczeniu Rybackim | Chroni morze | Zarządzenie ministerialne z 19 kwietnia 1990; zarządza nim Sekretariat Generalny ds. Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa, Rybołówstwa i Żywności |
| Sieć Natura 2000 | Europejska | Obszar ES0000061, „Àrees emergides de les Illes Columbretes”. W czerwcu 2025 Rada Ministrów zatwierdziła ponadto dwa morskie Specjalne Obszary Ochrony w ich otoczeniu |
Dlatego, choć w wielu przewodnikach znajdziesz „Park Przyrodniczy Wysp Columbretes”, dziś poprawnie mówi się Rezerwat Przyrody Wysp Columbretes (część lądowa) i Rezerwat Morski (morze).
Gdzie leżą i jak daleko
Leżą na Morzu Śródziemnym, 28 mil morskich od Cabo de Oropesa (około 52 km) i około 30 od Grao de Castellón, według Ministerstwa Rolnictwa, Rybołówstwa i Żywności. Firma organizująca wycieczkę z Alcossebre mówi o około 27 milach morskich (około 50 km). Generalitat podaje, że z portu wyjścia to „około 50 km, zwykle od 2 do 3 godzin motorówką”.
Wyspy archipelagu
To cztery grupy wysp, a ponadto skały i mielizny. Generalitat i firma z Alcossebre używają nazw walenckich; w nawiasie forma hiszpańska:
- Illa Grossa (Columbrete Grande): największa, o powierzchni 14 ha i wysokości do 67 m, także najwyższa w archipelagu. Ma kształt półksiężyca i znajdują się na niej latarnia, przystań Puerto Tofiño i obiekty rezerwatu. To jedyna wyspa, na której można lądować.
- La Ferrera (Malaspina): w kształcie siodła.
- La Foradada (Horadada): ma łuk, od którego wzięła nazwę.
- El Carallot (Bergantín): pozostałość wulkanicznego komina, otoczona rezerwatem ścisłym.

Wokół Illa Grossa i Carallot są rezerwaty ścisłe, w których nie wolno pozyskiwać flory ani fauny.
Wulkaniczny archipelag
Columbretes powstały w wyniku podmorskich erupcji w okresie czwartorzędu, w związku ze strefą subdukcji. Źródła techniczne i popularyzatorskie nie są zgodne co do dokładnego wieku: mówi się o powstaniu od setek tysięcy do kilku milionów lat temu.
Półksiężyc Illa Grossa jest według źródeł popularyzatorskich interpretowany jako brzeg dawnego krateru z wewnętrzną zatoką; oficjalna trasa Generalitat o tym nie wspomina, ale kształt dobrze widać, gdy dopływa się statkiem. Carallot to pozostałość wulkanicznego komina, a Generalitat opisuje wzdłuż trasy formacje lawowe i wulkaniczny czop. Pod wodą rzeźba terenu trwa dalej, ze stromymi ścianami, jamami oraz dnem detrytycznym i z maërlu.

Historia archipelagu i jego latarni
- Czasy starożytne: istnieją wzmianki z epoki greckiej i znaleziono rzymskie amfory. Później przez wieki wyspy były schronieniem dla żeglarzy, korsarzy i przemytników: Cova del Tabac, jaskinia na Illa Grossa, przypomina o przemycie tytoniu.
- 1831: brytyjski kapitan Smyth określił pierwsze współrzędne i sporządził pierwszy szczegółowy opis.
- 1856-1859: budowa latarni na Illa Grossa, otwartej w 1859. Latarnicy byli jej jedynymi mieszkańcami przez ponad sto lat.
- 1895: wizyta arcyksięcia Ludwika Salwatora Habsburga, który zostawił opracowania z geologii, fauny i flory oraz o życiu latarników.
- 1975: latarnia zostaje zautomatyzowana i odchodzi ostatni latarnik.
- Do 1982: wyspy służyły jako wojskowy poligon strzelecki, aż do jego zamknięcia na prośbę Diputación de Castellón.
- 1987 i 1992: nadzór nad rezerwatem latem od 1987 i przez cały rok od 1992. Dziś na wyspie mieszkają strażnicy.

Flora i fauna lądowa
Wyspę pokrywa sodówka (Suaeda vera), a wśród jej roślin są dwa endemity: rzeżucha morska z Columbretes („mastuerzo marino de Columbretes”) i lucerna drzewiasta z Columbretes („alfalfa arbórea de Columbretes”). Rosną też karłatka, ślazowiec drzewiasty i kolcorośl, a także opuncja, która jest gatunkiem introdukowanym.
Najsłynniejszym zwierzęciem jest jaszczurka z Columbretes (Podarcis atrata), endemiczna dla archipelagu: nie żyje nigdzie indziej. Obok niej ślimak Trochoidea molinae i około dziesięciu wyłącznych owadów, głównie chrząszczy czarnuchowatych.

Ptaki
Columbretes to miejsce lęgowe i przelotowe ptaków morskich. Wśród gatunków lęgowych są mewa śródziemnomorska (Audouina), mewa żółtonoga, Calonectris diomedea, nawałnik burzowy, kormoran czubaty, sokół wędrowny i sokół Eleonory, którego widać między sierpniem a październikiem. Oficjalne źródła mówią o dużej liczbie ptaków przelotnych, ale nie podają liczb ani dat migracji, więc my też ich nie podajemy. Z północnego placu przy latarni Generalitat zaleca wiosną i jesienią patrzeć na morze, czy nie przepływają walenie.
Rezerwat morski i jego dno
Ministerstwo opisuje dno ze stromymi ścianami, jamami, dnem detrytycznym i z maërlu. Wśród gatunków charakteryzujących rezerwat są mero (okoń morski z rodziny strzępielowatych), langusta czerwona (gatunek emblematyczny rezerwatu), gorgonia czerwona i biała oraz brunatnica Laminaria rodriguezii, a także łąki Cymodocea nodosa. Nie ma posidonii, z powodu niedawnego powstania archipelagu. Delfiny, żółwie i samogłów mogą pojawiać się jako goście. Ich zobaczenie zależy od dnia i nie można go zagwarantować.
Zwiedzanie Illa Grossa z przewodnikiem
To jedyna możliwa wizyta na lądzie i jest zawsze z przewodnikiem, pracownikiem rezerwatu. Zaczyna się na przystani Puerto Tofiño, biegnie dawną drogą do latarni i prowadzi na górę do latarni, gdzie mieści się centrum dla zwiedzających. Trwa około 1 godz. 30 min, ma 1,4 km w obie strony i 67 m przewyższenia, z początkowym odcinkiem o nachyleniu około 32 %. Generalitat zaleca ją wiosną i latem, z unikaniem najgorętszych dni. Oto jej siedem przystanków:
- Mirador de las Escalas: widoki na Carallot, Foradadę i Ferrerę; cmentarz i figura Matki Boskiej z Karmelu.
- Escala del Rossí: obserwacja ptaków, takich jak sokół Eleonory i Calonectris diomedea.
- Mirador de las Casernas: koszary z 1856, jaszczurki i endemiczne ślimaki.
- Cysterna wykuta w skale: około 45 000 litrów, nadal używana.
- Cova del Tabac: jaskinia przemytników.
- Południowy plac przy latarni: zatoka i wysepki oraz historia latarni.
- Północny plac przy latarni: kolejna cysterna, wybrzeże walenckie i, wiosną oraz jesienią, możliwe walenie.

Zasady zwiedzania
Ustala je Generalitat dla części lądowej:
- Lądować wolno tylko na Illa Grossa, w Puerto Tofiño i z pracownikami rezerwatu. Nie wolno lądować bez ich zgody.
- Obowiązują limity dzienne i miesięczne oraz godziny zgodnie z roczną uchwałą o użytkowaniu publicznym; zwiedzanie organizuje się w sezonie wysokim, średnim i niskim i odbywa się tylko od 2 godzin po wschodzie do 2 godzin przed zachodem słońca.
- Pracownicy mogą zmienić lub odwołać wizytę w zależności od liczby zwiedzających, pogody lub innych okoliczności; lądowanie zależy od stanu morza.
- Zabronione: biwakowanie, zabieranie zwierząt domowych, pobieranie próbek gleby lub skał, palenie i rozpalanie ognia, zostawianie odpadów i jedzenie podczas wizyty (je się na statku). Trzeba zawsze iść oznakowaną ścieżką, w małych grupach i bez hałasu.
- W wodzie: snorkeling nie wymaga zezwolenia, ale nie wolno stawać na dnie ani chwytać się skał, ani niszczyć dna. Nurkowanie z butlą wymaga zezwolenia na konkretną datę, a wędkowanie jest regulowane i wymaga odrębnego zezwolenia.
Sezon i dostępność
Zwiedzanie interpretacyjne jest zamknięte od grudnia do lutego. Generalitat zaleca odwiedzać wyspy wiosną i latem. Firma z Alcossebre publikuje kalendarz miejsc od marca do października.
Wizyta nie jest zalecana osobom o ograniczonej mobilności: droga do latarni ma odcinek o dużym nachyleniu i nie ma alternatywy.
Co zabrać
- Wodę i własne jedzenie, bo na wyspie nie wolno jeść, a wycieczka Barracuda nie obejmuje posiłku.
- Krem z filtrem (najlepiej ekologiczny), okulary przeciwsłoneczne i czapkę: cała droga do latarni jest w słońcu.
- Wygodne buty na drogę pod górę.
- Strój kąpielowy, ręcznik i, jeśli chcesz nurkować z rurką, maskę, rurkę i płetwy.
- Lekką kurtkę na rejs.
- Coś na chorobę morską: Generalitat zaleca zapobieganie jej i podróżowanie w przewiewnych częściach statku. Zapytaj farmaceutę.
Jak dotrzeć z Alcossebre
Z Puerto Deportivo Las Fuentes wypływa wycieczka Barracuda Buceo, firmy autoryzowanej przez Markę Parcs Naturals. Godziny, cena sprawdzona 20/11/2026, warunki i alternatywy z Castellón i Walencji znajdziesz w przewodniku po rejsie statkiem.
Centrum informacji rezerwatu
Centrum informacji nie mieści się na wyspach, lecz w Planetari de Castelló (Paseo Marítimo 1, Grao de Castellón): telefony 96 437 64 00 i 679 19 63 10, e-mail parque_columbretes@gva.es. Godziny otwarcia nie są podane tekstem na oficjalnej stronie, więc sprawdź je przed wyjazdem.
Gdzie spać
Apartamenty Marcomar, na osiedlu Marcolina w Alcossebre, przy wejściu do Serra d'Irta, to spokojna baza na dzień przed i po wycieczce. Wszystko, co otacza Alcossebre, zobaczysz w przewodniku po trzech obszarach przyrodniczych.
Odważysz się przepłynąć?
Czy byłeś kiedyś na bezludnej wyspie, gdzie słychać tylko mewy? Co chciałbyś zobaczyć najpierw: latarnię, jaszczurkę czy wysepki ze statku?


